Ik steek gelijk van wal met een grote misvatting die leeft onder tuinierend België. “Tomaten buiten telen dat gaat niet. Onze zomers zijn te nat en de planten worden altijd ziek.” Die stelling wordt wel eens verkondigd. Nochtans kan je op een makkelijke manier buiten tomaten telen. Neen, je hoeft er helemaal geen afdak voor te bouwen. Ieder jaar telen wij mooie tomaten. Niet alleen in onze serre maar gewoon buiten onder de blote hemel.
Duiven zijn echte “tuinopportunisten”. Ze verschijnen gewoonlijk in de tuin rond het moment dat de erwten gezaaid worden, begin maart. In die periode zijn ze druk bezig met het bouwen van hun nest en vinden ze heel wat nuttig materiaal in de natuurlijke moestuin. Takjes, strooisel, ze kunnen het allemaal gebruiken en vinden vlot hun gading in de bedden waar nog wat wintermulch ligt. Van al dat werk krijgen ze honger. En ja, ook voedsel vinden ze in de tuin. Dat een vogel of een ander organisme mee-eet in onze tuin vinden we geen enkel punt. Tuinieren is immers samenwerken met de natuur en dus ook delen. Het is de normaalste zaak dat iedereen in het tuin- ecosysteem zijn portie krijgt. Ik zeg wel delen.
Je wil uien telen maar hebt geen plaats? Dan kan je er eens aan denken om verticaal uien te telen. Zo kan je heel wat produceren zonder dat je er veel ruimte voor nodig hebt.
Niks zo frustrerend voor een tuinier als groenten zaaien zonder dat je nadien plantjes ziet verschijnen. Breek je hoofd niet langer over welke reden dan ook het zaad niet op komt. Laat je planten zichzelf uitzaaien. Het heeft best wat voordelen. Je kan niet meer vergeten zaaien, moeilijke gevallen zoals pastinaak worden de makkelijkste groenten in je tuin en je hebt altijd planten en oogst in overvloed. Hoe doe je het? Gewoon een paar planten laten staan en het gaat vanzelf...
Ieder jaar verzamelen we tientallen kilo 's okkernoten. Ze bewaren niet alleen makkelijk maar zijn ook uiterst lekker en voedzaam. Zo goed als alle dagen eten we een handje noten. In slaatjes, muesli, op taart, in koekjes of zelfgemaakte marsepein. Aan al die gerechten geven okkernoten een lekkere toets. Noten verzamelen en pellen is leuk en ja ook een werkje dat bijzonder goed betaald. Een kilo gepelde noten kost al gauw een euro of 18 in de winkel... Onze trucjes om noten te verzamelen, te pellen en te verwerken deel ik graag met jullie in dit artikel.
Planten in pot telen is super handig om tal van redenen: je kan vorstgevoelige zuiderse gewassen in de zomer buiten plaatsen en tijdens koude periodes binnen zetten en versteende tuingebieden, balkons en vensterbanken omtoveren tot groene oases. Er is één groot nadeel aan het gebruik van potten. Planten nemen geen vakantie, tuiniers wel. Hoe komen je planten in pot zonder kleerscheuren de zomervakantie door tijdens je afwezigheid?
In voorjaar en zomer kan het wel eens droog zijn. Zo droog dat je interventies moet uitvoeren met de gieter. Uiteraard vragen op zo 'n warme dagen ook de serre, bloembakken en dieren hun portie gietwater van goede kwaliteit. Kraantjeswater is het laatste redmiddel en gebruiken we zowel vanuit ecologisch als financieel opzicht zo weinig mogelijk. Regenwater kunnen opslaan is bijzonder nuttig. Maar wat als je geen grote regenwatertank hebt of als je nog snel wat extra capaciteit wil om het water van het nakende onweer voor toekomstige droge hete dagen op te slaan?
Je hebt er alles aan gedaan om een aantasting met de tomatenziekte (Phythophthora infestans) te voorkomen. Aanhoudend zomers regenweer gooit roet in het eten. Uiteindelijk verschijnen er bruine stippen op de blaadjes en vruchten van je tomatenplanten. Wat nu? Ik kan je gerust stellen. Je hoeft je planten niet meteen uit te trekken. Je kan ze genezen van de tomatenziekte zonder gebruik te maken van chemie.

Een aantal jaren geleden raakte ik in de zaad- en plantgoedafdeling van een tuincentrum aan de praat met een andere tuinier. De man had rugproblemen. Tuinieren wou hij niet opgegeven door tegenslag met zijn gezondheid. Neen, hij paste zijn zaai- en plantmethode aan zodat hij ondanks zijn beperking gewoon verder van zijn tuin kon genieten. In het voorjaar zaaide hij in zijn veranda tal van gewassen voor in regengoten. Hij hoefde zich niet meer te bukken en als kers op de taart kon hij ieder jaar vroeg oogsten. Hoe gaat dat nu in zijn werk?
Cryptocropping, was is dat voor een beest? Niets anders dan onkruiden in je tuin toe te laten of bewust te bevorderen. Omdat deze Engelstalige term zo mysterieus klinkt gebruik ik hem graag als titel om je aandacht te vestigen op de wereld van mogelijkheden die verschuilt in het verwelkomen van onkruiden in de tuin. Waarom zou je dat doen vraag je je misschien af? Wel, vooral voor het gemak van telen. Zeg nu zelf. Voedselplanten die probleemloos groeien en op de koop toe lekker zijn. Wat wil je nog meer? Doe er je voordeel mee zou ik zeggen en ga er zelf ook mee aan de slag. Laat je vooral niet begrenzen door het etiket "onkruid" dat deze groep spontaan verschijnende wilde planten op gekleefd kreeg. Wees blij met de spontaniteit van wilde planten, ze zijn niet allemaal invasief.
klik hier voor deel 1 van dit artikel

Je hoeft niet met de meest ingewikkelde dingen eerst te beginnen om meer voedsel te gaan produceren in je tuin. Vaak zijn er voor de hand liggende mogelijkheden te over die weinig werk vragen maar waar veel oogst tegenover staat. Eén van die zaken is een oog ontwikkelen om extra teeltruimte te vinden in je eigen tuin.
Ik hoor wel eens iemand opperen: mijn tuin is te klein om zelf groenten of fruit te verbouwen, … We lijken wel genetisch geprogrammeerd om te denken dat we niet over genoeg grond beschikken om groenten en fruit te verbouwen. Lees het kortverhaal “hoeveel grond heeft een mens nodig” maar eens. Ook al schreef Tolstoy het verhaal in de negentiende eeuw, dit beperkend denken is van alle tijden. In mijn eigen denken heb ik het ook gemerkt. Tien jaar geleden dacht ik ook nog in hectaren, een paar jaar later begon ik in aren te denken en tegenwoordig denk ik eerder in een grootte orde van vierkante meters. Meer grond verwerven is een niet zo simpele en vaak dure aangelegenheid. Maar er is goed nieuws. De grootte van de tuin hoeft absoluut geen belemmering te zijn om zelf voedsel te produceren. Er zijn heel wat mogelijkheden. Maar dat is het juist. Denken in mogelijkheden in plaats van belemmeringen. Daarom wil ik het vooral over hebben over oplossingen om voedsel te produceren in een kleine tuin in dit tweedelige artikel.

Bij het telen van kolen wordt dikwijls maar een fractie van het oogstpotentieel benut. De kool wordt één keer gesneden en puur uit gewoonte wordt de stronk uitgetrokken. Een koolplant levert makkelijk meer dan één oogst op. Het loont wel eens om de plant te laten staan. Door een paar simpele technieken toe te passen bespaar je niet alleen werk maar kan je ook eens iets exclusief op je bord toveren.
Niemand eet graag alle dagen hetzelfde. Daarom doen we er als tuiniers alles aan om de oogst zoveel mogelijk te spreiden. We gebruiken vroege en late rassen en zaaien op verschillende tijdstippen om geleidelijk aan over een lange periode onze favoriete groenten te kunnen oogsten. Maar het gebeurt iedere tuinier wel eens. Je zaait wat te veel of een zaaisel komt extreem goed uit of wat me ook al wel eens gebeurd is, het pakje zaad valt uit je handen en een paar weken later zit je met een overschot aan planten. Kennissen, buren en vrienden hebben al genoeg slaplanten gekregen en je hebt echt geen zin om 30 kroppen in rauwkost en soep te verwerken.
Wat zijn dan de opties? Er zijn er wel een paar om de oogst te spreiden zonder al te veel kunst en vliegwerk.

De eerste keer dat ik pesto at was ik een jaar of veertien. Het was een smaak die me niet meer losliet en het begin van een tot op heden voortdurend pesto avontuur. Nu, twintig jaar en menig pesto potje later, ben ik nog steeds verslingerd op dit groene spul. Het hoeft geen uitleg dat ik jaarlijks nog steeds heel wat basilicum teel en in de loop der jaren al heel wat geëxperimenteerd heb met het telen en verwerken van dit zomerkruid. Ik deel mijn ervaringen zodat je zelf ook aan de slag kan om het zomerse gevoel van basilicum te vangen in een potje pesto.
Eind januari. Tuiniers hebben het gehad met de winter en staan te popelen om aan de slag te gaan. Tomatenzaad wordt bovengehaald zodat ze binnen kort lekker vroeg kunnen gaan oogsten. Tenminste, dat is toch het idee. Maar...na 6 weken heb je planten die klaar zijn om naar buiten te gaan, alleen kan je er nergens mee naar toe. Het is nog veel te koud in de tuin.
Vergeet knoeien met ledlichtjes of uitgemergelde lange planten op de vensterbank. Dat is allemaal niet nodig om vroeg te plukken. Er zijn andere trucjes. Oude tuinderskneepjes waarvoor je geen stopcontact nodig hebt en die mooiere planten opleveren.

Een vaardigheid die mij al bijzonder veel oogst- en tuinierplezier opgeleverd heeft is het herkennen van kiemplanten. Zowel kiemplanten van vermeende “onkruiden” maar ook van door mij gezaaide en zich zelf uitzaaiende groenten en kruiden. Waarom is dit zo handig? Wel heel simpel: omdat het je een pak werk bespaard, dikwijls leuke verrassingen oplevert en het mogelijk maakt te tuinieren op een losse manier.
De aanschafprijs van een serre zou je nooit kunnen terug verdienen. Dat wordt links en rechts wel eens beweerd. Wel, heel simpel. Ik ontken dat met klem. Je kan je serre makkelijk binnen een paar jaar terugverdiend hebben en nog vele jaren gratis genieten van al het moois dat ze te bieden heeft. Een paar argumenten om mijn stelling te staven geef ik hier graag mee.
Het vroege voorjaar. Overdag kan het kwik boven de twintig graden Celsius uitstijgen. S' nachts kan het dalen tot een paar graden onder nul. Hoe bescherm je je (serre)plantjes dan op een eenvoudige, effectieve en goedkope manier? Een paar trucjes zorgen ervoor dat lentenachtvorst geen ravage aanricht in je serre.
Als je onder een glazen of plastieken dak teelt kan je als tuinier heel wat invloed uitoefenen op het klimaat waarin je planten opgroeien. Dat is nu éénmaal het interessante aan het concept serre. Dat je de planten onder dak kan beschutten van koude, wind, hagel en andere gure weerbeelden.
Er is een keerzijde aan de verregaande controle die je hebt over het klimaat in je serre. De regen, onmisbaar voor een rijke oogst, wordt door het serredak geweerd en kan de bodem niet bevochtigen of de planten van water voorzien. Daar zal jij als tuinier dus voor moeten zorgen. Om het heel jaar rond voldoende water ter beschikking van een goede kwaliteit om te gaan gieten in je serre en je bodem te vertroetelen. Onderschat het niet. Heel wat groeiproblemen in serres hebben te maken met de watergift. Te weinig water geven maar ook langdurig water van een ongeschikte kwaliteit gebruiken zijn meestal de oorzaak. Het is toch jammer om je oogst te laten begrenzen door een gebrekkige watergift?

Regenwater is het water bij uitstek om te gebruiken in de serre. In de zomer heb je meer water nodig dan in de winter. Hoe sla je het benodigde regenwater nu makkelijk en niet al te duur op zodat je het hele zomerseizoen toe komt met je regenwater om je planten te begieten?

Een serre kan enorm productief zijn. Een paar honderd kilogram voedsel uit je serre halen is geen utopie als je het goed aanpakt. Kan jij meer oogst uit je serre gebruiken? Dan is dit artikel geknipt leesvoer.
Meer uit je serre halen. Dat kan natuurlijk ook door ze goed in te richten. Want een serre bestaat niet alleen uit horizontaal grondoppervlak. Neen, een serre daar heb je ook heel wat zijwanden aan. Creatief omspringen met de inrichting van je serre zorgt ervoor dat je meer gebruik kan gaan maken van die verticale oppervlakte zonder dat het al te veel schaduw oplevert voor de gewassen die onder in geplant staan.
Hete zomerdagen. Buiten flirt het kwik met de dertig graden. Wat te doen met de plantjes in je serre? Afschermen van de brandende zon of niet? Wij schermen zo goed als nooit. Slechts een paar dagen per jaar vinden we het nodig om een stukje van ons glazen paleis af te dekken.
Hoe je makkelijk kan schermen en preventiemaatregelen om schermen te vermijden daar gaat dit artikel over zodat je plantjes niet gestoofd worden in de warme zomerzon en jij minder werk hebt om heel je serre in te pakken.
Je wil eens iets anders planten in de serre en je bent op zoek naar inspiratie? Dan is dit artikel iets voor jou. 21 teelten die je niet vaak aantreft in serres maar er wel graag groeien. De 21 ideetjes zijn gelijk verdeeld over drie plantperiodes lente, zomer, herfst zodat je het hele jaar door kan planten en oogsten in je overdekt paleis.